Gemeenschapszin en identiteit

Opgave

De kracht van veel van onze dorpen en wijken schuilt in hun gemeenschapszin en lokale identiteit. Onder invloed van individualisering, toenemende mobiliteit, afname van vrijwilligers en veranderende vormen van sociale participatie neemt dit af. Daarbij zorgt de transitie van het landelijke gebied voor verandering. In onze jonge gemeenten is de afstand tussen bestuur en inwoners bovendien groter geworden dan voorheen het geval was. Daardoor voelen inwoners van kernen zich soms minder verbonden met het bestuur en ervaren zij verlies van lokale zeggenschap. Onze gemeenten zoeken naar manieren om gemeenschappen te ondersteunen en lokale identiteit zichtbaar en voelbaar te houden - of zelfs te versterken. Bijvoorbeeld door burgerinitiatieven en dorpsraden te ondersteunen en lokale evenementen te stimuleren.

Vraagstukken

• Als jonge gemeente is het balanceren tussen de identiteit van één grote gemeente en die van verschillende kleine kernen, waarbij ook de toegenomen afstand tussen inwoner en bestuur (en dienstverlening) meespeelt.
• Lokale gemeenschappen hebben een enorme betrokkenheid en willen zich graag inzetten voor hun kern (dorpshuis, buurtactiviteiten, zorgcoöperaties), maar hebben soms te maken met knellende regelgeving, gebrek aan structurele ondersteuning of beperkte financieringsmogelijkheden.
• Vergrijzing, individualisering, migratie en bevolkingskrimp zorgen in sommige kernen en wijken voor een afnemend gevoel van verbondenheid en toenemende sociale spanningen. Ook de transitie van het landelijk gebied heeft effect.

Inzet voor kennisdeling

• Hoe kan worden omgegaan met identiteit (van gemeente en kernen), en wat is het onderscheidend vermogen? En kunnen gedeelde waarden bijdragen aan een gezamenlijke profilering van de regio, zonder dat de eigenheid van gemeenten verloren gaat?
• Hoe zetten gemeenten in op de versterking van de gemeenschapszin? Wat organiseren zij voor de ondersteuning voor bewonersinitiatieven? Wat zijn goede voorbeelden van financieringsvormen (kernbudgetten, burgerbegrotingen)?
• Hoe wordt omgegaan met de landbouwtransitie?
• Welke manieren worden gebruikt om jongeren, ouderen en nieuwe inwoners met elkaar te verbinden in kernen?
• Hoe werkt men binnen een gemeentelijke organisatie toe naar één identiteit waarmee men zich verbonden voelt?

Inzet voor lobby (eerste aanzet)

• Extra middelen voor sociale cohesie-programma's, zoals gezamenlijke activiteiten en wijkprojecten.
• Structureel budget (via Rijk of provincie) voor ondersteuning van bewonersinitiatieven
• Bevordering van vrijwilligerswerk via landelijke campagnes, scholing en beloningsregelingen (bij. belastingvrijwilligersvergoeding verhogen)